Afweermechanismen

Afweermechanismen - onzekerheid

Wat is een afweermechanisme? Een afweermechanisme is een manier waarop je als kind of als volwassene jezelf in een onveilige situatie beschermt tegen overweldigende, traumatische ervaringen.

Wanneer je als kind of volwassene geen afweermechanisme zou inzetten, zouden de overweldigende gevoelens en ervaringen teveel pijn en angst oproepen om te kunnen verdragen. De overweldigende gevoelens en ervaringen zouden dan een bedreiging zijn voor je overleving.

Afweermechanismen worden vaak onbewust ingezet. De meeste mensen hebben niet in de gaten dat zij gebruik maken van afweermechanismen.

Wanneer je als kind opgroeit onder onveilige omstandigheden, leidt dit vaak tot de ontwikkeling van afweermechanismen. Wanneer je later in je leven ook onveilige relaties krijgt ga je die afweermechanismen daar inzetten. Wat leidt tot ernstige problemen.

Bij onveilige relaties kun je denken aan relaties waarin bewust of onbewust vormen van mishandeling plaatsvinden, zoals fysieke mishandeling, emotionele mishandeling of psychische mishandeling, of wellicht alle drie de vormen.

Om hiermee te kunnen dealen, zet je afweermechanismen in.

Vormen van afweer

Er zijn verschillende vormen van afweermechanismen.

De bekendste zijn:

  • Bagatelliseren;
  • Ontkenning;
  • Verdraaien;
  • Verdringing;
  • Repressie;
  • Dissociatie.

Bagatelliseren

Wanneer je gebruik maakt van de afweermechanismen bagatelliseren, ontkenning en verdraaien ontstaat er een vertekenend beeld over het verleden, de werkelijkheid, het eigen gedrag en gebeurtenissen in het heden.

Bagatelliseer je een situatie of omstandigheden dan zwak je de betekenis van je eigen denken, je eigen doen en je eigen gevoelens af. Je maakt de ervaring dan minder ernstig of minder belangrijk dan hoe je het in werkelijkheid beleefd hebt en dan wanneer een ander hetzelfde zou denken, doen, voelen of beleven.

Gedachtes als “zo erg is het toch niet?” Of “iedere relatie heeft zijn ups en downs” of “ik ben gewoon te gevoelig” zijn voorbeelden waarmee je wat je werkelijk voelt verkleint en ondersneeuwt.

Ontkenning

Wanneer je het afweermechanisme van ontkenning toepast, ontken je de ernst van een situatie, omstandigheid of gebeurtenis. Je zult geneigd zijn te doen of er niets is gebeurd en alsof de pijnlijke omstandigheden niet bestaan.

Wanneer een ander hetzelfde als jij zou meemaken, zou je wél de ernst van de situatie in zien. Bij jezelf is dat een ander verhaal omdat je ontkent wat jou is overkomen.

Wanneer je in een destructieve relatie zit, zul je dit niet kunnen zien. Veel mensen maken gebruik van ontkenning in hun dagelijks leven om niet te hoeven dealen met pijnlijke gevoelens en situaties.

Voorbeelden van ontkenning is zijn zinnen als “ik ben gelukkig in mijn relatie” en “het gaat heel erg goed met mij” terwijl dit in werkelijkheid anders voelt.

Verdraaien

Bij het afweermechanisme verdraaien verdraai je de werkelijkheid. Je denkt dat een situatie, relatie of omstandigheid op een bepaalde manier is, terwijl de feiten omtrent de situatie, relatie of omstandigheden anders laten zien. Je hoort en ziet de waarheid, maar kent er een andere betekenis aan toe. Wanneer je gebruik maakt van het afweermechanisme verdraaien, kun je de waarheid wel horen, maar neem je deze niet als waarheid aan. “Mijn partner heeft mij weleens geslagen. Maar daar had ik het zelf naar gemaakt.”

Verdringing

Bij verdringing, vergeet je pijnlijke ervaringen onbewust. Dit proces gebeurt vrijwel automatisch. De herinneringen worden echter wel in je onderbewustzijn opgeslagen, maar zijn niet bereikbaar.

Veel kinderen verdringen pijnlijke ervaringen uit hun jeugd. Veel mensen die traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt zoals emotionele verwaarlozing, mishandeling en misbruik weten weinig tot niets meer van die ervaringen.

Verdrongen herinneringen komen vaak pas weer ver in het volwassen leven aan het licht. Of ze komen naar boven in de vorm van vage gevoelens van leegte of ongelukkig zijn.

Wanneer er een trigger in het heden plaatsvindt, kan de verdrongen ervaring weer onverwacht in het bewustzijn tevoorschijn komen.

Repressie

Wanneer je het afweermechanisme repressie toepast, blokkeer je onbewust onacceptabele gedachten, pijnlijke gevoelens en impulsen behorende bij een (traumatische) ervaring. De traumatische ervaring wordt wel volledig en bewust beleefd, maar de bijbehorende gevoelens worden onderdrukt. De onderdrukte gedachten, emoties en impulsen zijn niet zomaar toegankelijk met het bewustzijn. Soms blijven ze jaren verborgen en komen ze pas op latere leeftijd tevoorschijn.

Dissociatie

Bij dissociatie koppel je je emotioneel en lichamelijk helemaal los van de lichamelijke sensaties die plaatsvinden tijdens een pijnlijke en traumatische ervaring. Je ondergaat als het ware de gebeurtenis, bent aanwezig, maar je bent er niet bewust bij. Dit maakt dat de traumatische gebeurtenis niet bewust wordt beleefd.
Vaak wordt er gebruik gemaakt van dissociatie bij seksueel misbruik, incest of ernstige fysieke mishandeling.

Wanneer je vaak dissocieert, heb je een losgekoppeld beeld van jezelf in de wereld. Dit kan betekenen dat je een ander besef hebt van tijd en een niet consistent zelfbeeld.

Bewustwording

Het kan voor je eigen proces belangrijk zijn om te weten wat afweermechanismen zijn en hoe deze zich manifesteren in je leven. Je eigen afweermechanismen zijn vaak onzichtbaar voor jezelf.

Afweermechanismen uit je kindertijd neem je veelal mee naar je volwassen leven.
Wanneer je inzicht hebt in je eigen afweermechanismen, kun je ze doorzien en doorbreken. Dit gaat meestal niet vanzelf. Het kan in het begin gevoelens van angst, verdriet en onveiligheid oproepen. Je kunt dit het beste onder begeleiding doen van een goede coach of therapeut.

Gastblog geschreven door: Denise Hagmeijer

Wil je meer lezen over liefdespijn, hoe het ontstaat en hoe je het oplost?
Of meer lezen over de manieren waarop jij hulp kunt krijgen.
Klik op onderstaande buttons om er meer over te weten te komen.

E-book Liefdespijn

Digitaal boek

"Van liefdespijn naar liefdesgeluk" in 6 stappen

Coaching en Therapie 1 op 1 Liefdespijn

Coaching

Persoonlijke Coaching & Therapie op maat

Online programma stop liefdespijn

Online hulp

Het 6 stappenprogramma "Stop Liefdespijn!"

Contact opnemen

Meld je aan voor gratis en vrijblijvend gesprek waarin je hoort welke stappen jij kunt zetten om jouw problemen in en rond de liefde en/of met codependentie op te lossen. Vul hieronder je gegevens in of plan direct een afspraak in mijn agenda.

Invalid Email
Invalid Number

Lees meer!

Erna Snellen Praktijk Liefdespijn

Erna Snellen
Eigenaresse / Coach en Therapeute

Praktijk Liefdespijn

Zelf heb ik meerdere relaties gehad met ongezonde patronen en ik had veel liefdespijn. Ik maakte een proces door van heling en innerlijke groei. Door het volgen van verschillende opleidingen en specifieke stappen, heb ik mezelf bevrijd van liefdespijn en nu heb ik al jarenlang een stabiele, gezonde relatie. Ruim 10 jaar leer ik anderen hoe zij dit ook kunnen bereiken.

Afweermechanismen

Afweermechanismen - onzekerheid

Wat is een afweermechanisme? Een afweermechanisme is een manier waarop je als kind of als volwassene jezelf in een onveilige situatie beschermt tegen overweldigende, traumatische ervaringen.

Wanneer je als kind of volwassene geen afweermechanisme zou inzetten, zouden de overweldigende gevoelens en ervaringen teveel pijn en angst oproepen om te kunnen verdragen. De overweldigende gevoelens en ervaringen zouden dan een bedreiging zijn voor je overleving.

Afweermechanismen worden vaak onbewust ingezet. De meeste mensen hebben niet in de gaten dat zij gebruik maken van afweermechanismen.

Wanneer je als kind opgroeit onder onveilige omstandigheden, leidt dit vaak tot de ontwikkeling van afweermechanismen. Wanneer je later in je leven ook onveilige relaties krijgt ga je die afweermechanismen daar inzetten. Wat leidt tot ernstige problemen.

Bij onveilige relaties kun je denken aan relaties waarin bewust of onbewust vormen van mishandeling plaatsvinden, zoals fysieke mishandeling, emotionele mishandeling of psychische mishandeling, of wellicht alle drie de vormen.

Om hiermee te kunnen dealen, zet je afweermechanismen in.

Vormen van afweer

Er zijn verschillende vormen van afweermechanismen.

De bekendste zijn:

  • Bagatelliseren;
  • Ontkenning;
  • Verdraaien;
  • Verdringing;
  • Repressie;
  • Dissociatie.

Bagatelliseren

Wanneer je gebruik maakt van de afweermechanismen bagatelliseren, ontkenning en verdraaien ontstaat er een vertekenend beeld over het verleden, de werkelijkheid, het eigen gedrag en gebeurtenissen in het heden.

Bagatelliseer je een situatie of omstandigheden dan zwak je de betekenis van je eigen denken, je eigen doen en je eigen gevoelens af. Je maakt de ervaring dan minder ernstig of minder belangrijk dan hoe je het in werkelijkheid beleefd hebt en dan wanneer een ander hetzelfde zou denken, doen, voelen of beleven.

Gedachtes als “zo erg is het toch niet?” Of “iedere relatie heeft zijn ups en downs” of “ik ben gewoon te gevoelig” zijn voorbeelden waarmee je wat je werkelijk voelt verkleint en ondersneeuwt.

Ontkenning

Wanneer je het afweermechanisme van ontkenning toepast, ontken je de ernst van een situatie, omstandigheid of gebeurtenis. Je zult geneigd zijn te doen of er niets is gebeurd en alsof de pijnlijke omstandigheden niet bestaan.

Wanneer een ander hetzelfde als jij zou meemaken, zou je wél de ernst van de situatie in zien. Bij jezelf is dat een ander verhaal omdat je ontkent wat jou is overkomen.

Wanneer je in een destructieve relatie zit, zul je dit niet kunnen zien. Veel mensen maken gebruik van ontkenning in hun dagelijks leven om niet te hoeven dealen met pijnlijke gevoelens en situaties.

Voorbeelden van ontkenning is zijn zinnen als “ik ben gelukkig in mijn relatie” en “het gaat heel erg goed met mij” terwijl dit in werkelijkheid anders voelt.

Verdraaien

Bij het afweermechanisme verdraaien verdraai je de werkelijkheid. Je denkt dat een situatie, relatie of omstandigheid op een bepaalde manier is, terwijl de feiten omtrent de situatie, relatie of omstandigheden anders laten zien. Je hoort en ziet de waarheid, maar kent er een andere betekenis aan toe. Wanneer je gebruik maakt van het afweermechanisme verdraaien, kun je de waarheid wel horen, maar neem je deze niet als waarheid aan. “Mijn partner heeft mij weleens geslagen. Maar daar had ik het zelf naar gemaakt.”

Verdringing

Bij verdringing, vergeet je pijnlijke ervaringen onbewust. Dit proces gebeurt vrijwel automatisch. De herinneringen worden echter wel in je onderbewustzijn opgeslagen, maar zijn niet bereikbaar.

Veel kinderen verdringen pijnlijke ervaringen uit hun jeugd. Veel mensen die traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt zoals emotionele verwaarlozing, mishandeling en misbruik weten weinig tot niets meer van die ervaringen.

Verdrongen herinneringen komen vaak pas weer ver in het volwassen leven aan het licht. Of ze komen naar boven in de vorm van vage gevoelens van leegte of ongelukkig zijn.

Wanneer er een trigger in het heden plaatsvindt, kan de verdrongen ervaring weer onverwacht in het bewustzijn tevoorschijn komen.

Repressie

Wanneer je het afweermechanisme repressie toepast, blokkeer je onbewust onacceptabele gedachten, pijnlijke gevoelens en impulsen behorende bij een (traumatische) ervaring. De traumatische ervaring wordt wel volledig en bewust beleefd, maar de bijbehorende gevoelens worden onderdrukt. De onderdrukte gedachten, emoties en impulsen zijn niet zomaar toegankelijk met het bewustzijn. Soms blijven ze jaren verborgen en komen ze pas op latere leeftijd tevoorschijn.

Dissociatie

Bij dissociatie koppel je je emotioneel en lichamelijk helemaal los van de lichamelijke sensaties die plaatsvinden tijdens een pijnlijke en traumatische ervaring. Je ondergaat als het ware de gebeurtenis, bent aanwezig, maar je bent er niet bewust bij. Dit maakt dat de traumatische gebeurtenis niet bewust wordt beleefd.
Vaak wordt er gebruik gemaakt van dissociatie bij seksueel misbruik, incest of ernstige fysieke mishandeling.

Wanneer je vaak dissocieert, heb je een losgekoppeld beeld van jezelf in de wereld. Dit kan betekenen dat je een ander besef hebt van tijd en een niet consistent zelfbeeld.

Bewustwording

Het kan voor je eigen proces belangrijk zijn om te weten wat afweermechanismen zijn en hoe deze zich manifesteren in je leven. Je eigen afweermechanismen zijn vaak onzichtbaar voor jezelf.

Afweermechanismen uit je kindertijd neem je veelal mee naar je volwassen leven.
Wanneer je inzicht hebt in je eigen afweermechanismen, kun je ze doorzien en doorbreken. Dit gaat meestal niet vanzelf. Het kan in het begin gevoelens van angst, verdriet en onveiligheid oproepen. Je kunt dit het beste onder begeleiding doen van een goede coach of therapeut.

Gastblog geschreven door: Denise Hagmeijer

Wil je meer lezen over liefdespijn, hoe het ontstaat en hoe je het oplost?
Of meer lezen over de manieren waarop jij hulp kunt krijgen.
Klik op onderstaande buttons om er meer over te weten te komen.

E-book Liefdespijn

Digitaal boek

Over het ontstaan van liefdespijn en hoe je het oplost

Coaching en Therapie 1 op 1 Liefdespijn

Coaching

Persoonlijke Coaching & Therapie op maat

Online programma stop liefdespijn

Online hulp

Het 6 stappenprogramma "Stop Liefdespijn!"

Lees meer!

Erna Snellen Praktijk Liefdespijn

Erna Snellen
Eigenaresse / Coach en Therapeute

Praktijk Liefdespijn

Zelf heb ik meerdere relaties gehad met ongezonde patronen en ik had veel liefdespijn. Ik maakte een proces door van heling en innerlijke groei. Door het volgen van verschillende opleidingen en specifieke stappen, heb ik mezelf bevrijd van liefdespijn en nu heb ik al jarenlang een stabiele, gezonde relatie. Ruim 10 jaar leer ik anderen hoe zij dit ook kunnen bereiken.

Contact opnemen

Meld je aan voor gratis en vrijblijvend gesprek waarin je hoort welke stappen jij kunt zetten om jouw problemen in en rond de liefde en/of met codependentie op te lossen. Vul hieronder je gegevens in of plan direct een afspraak in mijn agenda.

Invalid Email
Invalid Number